Giáo viên chủ nhiệm đầu năm học: 7 việc nên xong trong tháng 9

Tuần thứ ba của năm học. Cô Mai chủ nhiệm lớp 7A, 42 em, dạy Văn thêm bốn lớp khác trong trường. Buổi tối cô ngồi trước một xấp sơ yếu lý lịch, một nhóm Zalo lớp vừa lên 60 thành viên, và một câu hỏi của phụ huynh gửi lúc 22 giờ: "Cô ơi hôm nay cháu nhà em có đi học không ạ?"

Ai từng chủ nhiệm đều biết cảm giác đó: việc tháng 9 không khó, chỉ là đổ về cùng một lúc.

Vì sao tháng 9 quyết định cả năm chủ nhiệm

Những gì dựng trong tháng đầu sẽ lặp lại suốt 35 tuần: cách học sinh vào lớp, cách phụ huynh liên lạc với cô, giờ nào cô trả lời tin nhắn. Nếp đã thành thì sửa rất khó. Để lỏng tháng 9, tháng 11 sẽ phải trả giá.

Bảy việc dưới đây không phải việc gì mới. Điểm khác là làm xong sớm, và làm một lần cho cả năm.

1. Nắm lớp qua giấy tờ trước khi nắm qua gương mặt

Trước khi thuộc tên, hãy nắm những thứ không nhìn thấy được:

• Ai là người liên lạc chính của từng em: bố, mẹ, hay ông bà đưa đón. Số điện thoại trong hồ sơ nhiều khi không phải số người thật sự nghe máy.

• Lưu ý sức khoẻ: dị ứng, hen, cận thị nặng cần ngồi gần bảng.

• Hoàn cảnh cần để ý: bố mẹ đi làm xa, em mới chuyển trường, em năm trước hay nghỉ.

Cách nhanh nhất là hỏi giáo viên chủ nhiệm năm trước, 15 phút ở phòng giáo viên. Những gì họ biết không có trong hồ sơ nào. Ghi chép này là thông tin riêng của học sinh: giữ cho mình, không gửi vào nhóm chung.

2. Xếp chỗ ngồi và cử cán sự tạm thời

Đừng vội bầu ban cán sự ngay tuần đầu. Học sinh chưa biết nhau thì sẽ bầu người nói to nhất.

• Cử cán sự tạm trong 2–3 tuần, nói rõ với lớp là tạm. Sau đó mới bầu chính thức.

• Xếp chỗ theo thứ tự: thị lực và chiều cao trước, rồi mới đến em cần kèm cạnh em học vững. Chỗ ngồi theo tình bạn để dành làm phần thưởng về sau.

3. Thống nhất nội quy — ít điều, nói rõ hệ quả

Nội quy 20 điều dán tường thì không ai nhớ. Năm đến bảy điều, cùng học sinh viết, mỗi điều đi kèm việc gì sẽ xảy ra nếu không làm:

Đi học muộn quá 3 lần trong tháng → cô báo phụ huynh.

Câu này hay ở chỗ nó nói trước. Tới lúc cô báo phụ huynh thật thì đó là làm đúng điều đã thống nhất, không phải cô "mách".

4. Tách hai loại tin nhắn gửi phụ huynh

Đây là việc hay bị bỏ qua nhất, và là nguồn của phần lớn chuyện khó xử trong năm.

Nhóm Zalo lớp rất tiện cho tin chung. Nhưng nếu cả tin về một em cụ thể cũng đi vào nhóm, thì 60 người biết em nào đi muộn, em nào quên bài. Phụ huynh em đó ngại, những phụ huynh khác bắt đầu so sánh.

Và nói thẳng từ đầu năm cô trả lời tin nhắn trong khung giờ nào. Tin nhắn mẫu gửi nhóm lớp trong tuần đầu:

Cô chào các anh chị phụ huynh lớp 7A. Nhóm này cô dùng để báo việc chung của cả lớp. Chuyện riêng của từng em, cô sẽ nhắn riêng từng nhà. Cô đọc tin nhắn từ 17 giờ đến 20 giờ các ngày trong tuần; việc gấp anh chị gọi điện giúp cô. Cô cảm ơn các anh chị.

5. Chuẩn bị buổi họp phụ huynh đầu năm

Buổi họp đầu năm là lần duy nhất gặp đủ phụ huynh cùng lúc. Khung 45 phút gọn:

1. 5 phút — cô tự giới thiệu, cách cô liên lạc (dùng lại nội dung tin nhắn ở mục 4).

2. 15 phút — nội quy lớp, lịch các mốc quan trọng trong học kỳ I.

3. 15 phút — những điều cần phụ huynh phối hợp: giờ giấc, báo nghỉ trước, kiểm tra bài.

4. 10 phút — hỏi đáp chung.

Hai điều nên tránh: không nêu tên em nào chưa ngoan trước cả phòng, và không giải quyết chuyện riêng một nhà giữa buổi. Hẹn nói riêng sau.

Việc cần mang về từ buổi họp: số điện thoại người liên lạc chính, đã xác nhận lại tận mặt.

6. Theo dõi chuyên cần từ ngày đầu, báo trong ngày

Hai tuần đầu là lúc nếp chuyên cần hình thành. Em nghỉ không phép lần đầu mà phụ huynh không hay biết, lần sau em sẽ thử lại.

• Ghi ba trạng thái: có mặt, vắng không phép, vắng có phép. Đi muộn thì ghi chú kèm.

• Báo phụ huynh ngay trong ngày, không dồn cuối tuần. Tin báo muộn ba ngày thì phụ huynh không còn hỏi con được nữa.

• Cuối tháng nhìn lại cả tháng: em nào vắng từ 3 buổi trở lên thì gọi điện, đừng nhắn tin.

Tin nhắn mẫu gửi riêng một nhà:

Cô chào chị. Hôm nay (thứ Tư 23/09) em Nam vắng tiết đầu, lớp chưa nhận được tin báo nghỉ. Chị kiểm tra giúp cô xem em có ổn không nhé. Nếu gia đình đã xin phép rồi thì chị bỏ qua tin này giúp cô ạ.

Câu cuối là chỗ chừa đường lui — tin báo nghỉ có khi gửi qua người khác mà cô chưa kịp đọc.

7. Lên nhịp làm việc cho cả năm

Việc cuối cùng là việc cho chính cô:

• Ghi các mốc học kỳ I vào lịch ngay bây giờ: kiểm tra giữa kỳ, các ngày nghỉ, họp phụ huynh cuối kỳ. Mốc nào cũng đặt nhắc trước một tuần.

• Chọn một buổi cố định mỗi tuần để xử lý sổ sách và tin nhắn dồn. Việc không có giờ cố định sẽ tràn ra mọi buổi tối.

• Giữ khung giờ trả lời tin nhắn đã báo ở mục 4, kể cả khi thấy tin lúc 22 giờ. Trả lời một lần ngoài giờ, phụ huynh sẽ nhắn ngoài giờ cả năm.

Phần việc lặp lại mỗi ngày: để một cuốn sổ giữ hộ

Mục 4 và mục 6 là hai việc lặp lại mỗi ngày học — 42 em, 175 ngày. Làm tay bằng sổ giấy và nhắn Zalo từng nhà thì bền được tháng 9, khó bền tới tháng 5.

Đây là chỗ cô Mai dùng Sổ Lớp:

• Tạo lớp chủ nhiệm dạng "lớp không thu học phí" — chỉ có điểm danh, bài tập, ghi chú, không có phần học phí. Dùng được ở mọi gói.

• Điểm danh cả lớp trong 10 giây — mặc định cả lớp có mặt, chỉ chạm vào em vắng, chọn vắng hay có phép.

• Mỗi em một đường link riêng gửi cho phụ huynh, hoặc mã QR. Phụ huynh không cần cài app, không cần đăng nhập — mở bằng trình duyệt là xem được lịch đi học, ghi chú và bài tập của đúng con mình, không thấy em khác.

• Buổi nào cần phụ huynh để ý thì đánh dấu "cần chú ý" — lịch của em đó hiện dấu riêng.

• Phụ huynh bật thông báo một lần là nhận tin ngay trên điện thoại, không tốn tiền tin nhắn (hướng dẫn bật thông báo).

Nhóm Zalo lớp vẫn giữ cho tin chung. Tin riêng từng em thì đi đúng nhà — mục 4 tự được giữ mà cô không phải nhớ.

Hai lưu ý cho đúng: việc của trường thì làm trên hệ thống của trường — sổ điểm, học bạ, báo cáo theo quy định; Sổ Lớp là cuốn sổ liên lạc hằng ngày giữa cô và từng nhà. Và nếu trường có quy định về kênh liên lạc với phụ huynh, thầy cô trao đổi với nhà trường trước khi dùng.

Nhập danh sách 42 em một lần từ file Excel là tính năng của gói Pro; gói miễn phí nhập từng em.

Checklist tháng 9 — chép về dùng

☐ Hỏi GVCN năm trước về lớp (15 phút)
☐ Xác định người liên lạc chính của từng em
☐ Ghi lưu ý sức khoẻ, hoàn cảnh cần để ý — giữ riêng
☐ Xếp chỗ ngồi: thị lực, chiều cao trước
☐ Cử cán sự tạm 2–3 tuần
☐ Cùng lớp viết 5–7 điều nội quy, kèm hệ quả
☐ Gửi tin chào đầu năm: nhóm dùng cho việc gì, khung giờ trả lời
☐ Chuẩn bị họp phụ huynh theo khung 45 phút
☐ Xác nhận lại số điện thoại tại buổi họp
☐ Điểm danh từ ngày đầu, báo phụ huynh trong ngày
☐ Ghi các mốc học kỳ I vào lịch, đặt nhắc trước 1 tuần
☐ Chọn một buổi cố định mỗi tuần cho sổ sách

Chưa kịp xong trong tháng 9 thì làm nốt trong tuần đầu tháng 10 — vẫn sớm hơn để tới cuối kỳ.

Một năm chủ nhiệm nhẹ bắt đầu từ những việc nhỏ làm sớm

Không có việc nào trong bảy việc trên tốn nhiều thời gian. Cái tốn là làm chúng muộn, khi nếp đã thành và phụ huynh đã quen nhắn lúc 22 giờ.

Tháng 10 của cô Mai vẫn bận. Nhưng câu "hôm nay cháu có đi học không ạ" thì không còn ai phải hỏi nữa — phụ huynh đã biết trước khi kịp hỏi.

Tạo lớp đầu tiên trong 5 phút — miễn phí, không cần thẻ.